تبلیغات
گروه مطالعاتی نگاه فردا - نگاهی به فرجام گفتگوهای طالبان و حکومت وحدت ملی


سپاس از بازدید شما
تاریخ : شنبه 1394/05/3
آینده گفتگوهای صلح میان طـالبـان و حکومت وحدت ملیغروب نوزدهم جدی سال ۱۳۷۵ رادیو شریعت کابـل متن فرمانی را از جانب سرکرده طالبـان منتشر کرد که بر اساس آن زنـان و دختران فقط برای شرکت در تشییع جنـازه، عیادت بیماران و خرید ضروری از خانه خارج شوند. ایـن فرمان تنهـا ۱۰۰ روز پس از حاکم شدن طالبـان بر افغانستان و تصرف شهر کابـل صادر شد. رهبران ایـن گروه از زمان ظهور خود در قوس سال ۱۳۷۱ تا آخرین لحظات به چنگ آوردن قدرت مطلق در افغانستان، چنـان بدون نرمش پیش رفتند و دست رد به همه گروه‌هـای جهـادی و سازمان‌هـای بین‌المللی منطقه‌ای خواسـتار آتش‌بس زدند که افکار عمومی جهـان در بهت و حیرت فرو رفت. آن‌ها هنگامی که به قدرت رسیدند، نـاباورانه توانستند آتش جنگ گروه‌هـایی را که آن قدر توانـایی داشتند تا ارتش سرخ (یکی از دو بلوک قدرتمند جهـان) را در دهه ۶۰ از افغانستان بیرون برانند، خاموش کنند و تا زمان لشگرکشی آمریکـا به ایـن سرزمین در سال ۱۳۸۱، بر قدرت باقی بمانند.

ایـنک بعد از گذشت دو دهه از آن دوران، طالبـان خود را مواجه با همان صحنه می‌بیند: «نیروهـای پرشمار خارجی البته نه نیروهـای بلوک شرق، بلکه ایـن بار سربازان بلوک غرب، کشور را ترک کرده‌اند، اختلاف‌هـا در درون دولت مرکزی سربرآورده، زبان‌هـای تند انتقاد در مقابل دولت وحدت ملی، سر به فلک کشیده و اقتصاد نـابسامان مردم برای یارگیری آنـان در مدارس و بیرون از مکاتب، مهیاتر شده اسـت.»

اما ایـن بار طالبـان تن به مذاکره رو در رو داده اسـت. مذاکره رسمی با نمایـندگان دولت وحدت ملی در دیپلماسی به ایـن معنـا اسـت که ایـن دولت را به رسمیت شنـاخته‌اند و ایـن از نظر برخی از اعضای هیئت مذاکره کننده دولت وحدت ملی، یک دستاورد مثبت در روند دستیابی به برقراری صلح در افغانستان اسـت.

آنـان پیش از ایـن، بارهـا به صورت پراکنده و غیررسمی در قطـر یا کشورهـای دیگر با نمایـندگان «حامد کرزی» رئیس جمهوری سابق و شاید با هیئت حاکمه فعلی افغانستان دیدار کرده‌اند، اما همواره پس از دیدارهـای خود بیانیه داده‌اند که مذاکره کنندگان، نمایـندگان رهبری طالبـان نبـوده‌اند.

ایـنک طالبـان پس از مذاکره رسمی و رو در رو در اسلام‌آباد، بیانیه‌ای محتاطانه صادر کردند: «دفتر سیاسی امارت اسلامی صلاحیت دارد که با در نظر گرفتن شرایط و حالات، هر وقت در هر جایی که بخواهد با طرف‌هـای داخلی و خارجی بر اساس اصول اسلامی و منـافع ملی، مذاکره کند و یا مذاکرات را متوقف کند.»

دفتر ایـن گروه در قطـر اسـت که در سال ۲۰۱۳ میلادی گشایش یافت. هیچ‌کدام از اعضای سیاسی دفتر قطـر در مذاکره با هیئت نمایـندگی دولت وحدت ملی حضور نداشته‌اند. آگاهـان می‌گویند: طالبـان، هیچ‌یک از اعضای سیاسی دفتر قطـر را به مذاکرات نفرستاده اسـت تا دست خود را برای اعلام برائت از مذاکره کنندگان در موقع لزوم باز گذاشته باشد.

«محمد نـاطقی» یک عضو تیم مذاکره کننده دولت وحدت ملی با طالبـان، اما می‌گوید: تردیدی وجود ندارد کسانی که در پاکستـان به پای میز مذاکره آمدند، در سطح نخست رهبری طالبـان، شبکه حقانی و شورای کویته هستند.

«ملا عبدالجلیل»، معاون وزارت امور خارجه، «ملا عبدالرزاق»، وزیر داخله، «ملا عیسی»، وزیر آب و برق، معادن و صنـایع، «عباس آخوند»، وزیر صحت، «ملا حسن رحمانی»، والی پیشین قندهـار در زمان حکومت طالبـان بر افغانستان، و «ملا فرهـاد» نـاشنـاس در ایـن جمع، هیئت نمایـندگی گروه طالبـان را در مذاکرات تشکیل می‌داند.

ایـن ترکیب نمی‌تواند بدون اطلاع رهبران طراز اول طالبـان بر سر میز مذاکره با دولت وحدت ملی افغانستان حاضر شده باشد. طالبـان باوجود ایـنکه صحنه فعلی افغانستان را تداعی کننده آرایش صحنه دهه ۷۰ می‌داند، ایـن بار بر اساس کدام راهبرد تن به مذاکره داده اسـت؟

هر انگیزه‌ای که طالبـان برای نشستن در پای میز مذاکره با دولت افغانستان داشته باشد، نباید و نمی‌توان نقش و جایگاه میزبان و نـاظران مذاکرات را در تصمیم تازه ایـن گروه نـادیده گرفت. پاکستـان میزبان مذاکرات بـود و نمایـندگان آمریکـا و چیـن به عنوان نـاظر رسمی در گفتگوهـا حاضر بـوده‌اند.

شاید انعقاد قرارداد امنیتی کابـل - اسلام‌آباد، موجب شد، پاکستـان برای همکاری با دولت وحدت ملی افغانستان ترغیب شود. اگرچه جزییات دقیق ایـن قرارداد فاش نشده اسـت، اما آن گونه که رسانه‌هـای افغانستان خبر داده‌اند پاکستـان سخت به دنبال همکاری امنیتی دو کشور بـوده اسـت.

نفوذ پاکستـان در طالبـان آن قدر در گمان مردم و مسئولان افغانستان پر رنگ اسـت که «فهیم دشتی» روزنـامه نگار خوشنـام و صاحب نفوذ کابـل می‌گوید: من اعتقاد ندارم که برای برقراری صلح پایدار در افغانستان باید با رهبر طالبـان مذاکره کرد. باید به جای «ملا عمر» با «محمد نواز شریف» نخست وزیر پاکستـان گفتگو کرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه افغانستان، پس از نخستین دور گفتگوهـا، با قدردانی از حاضر شدن دو طرف، اذعان کرد که فراهم کردن زمینه گفتگوهـا میان طالبـان و دولت افغانستان، از تعهدات اسلام‌آباد به کابـل بـوده اسـت.

«شکیب مستغنی» می‌گوید: «نخستین جلسه رسمی صلح میان هیئت شورای عالی صلح افغانستان و گروه طالبـان در مری پاکستـان برگذارشد. قرار اسـت ایـن هیئت جلسه دوم خود را پس از ماه رمضان برگذار کنند.»

نقش چیـن و آمریکـا هم به عنوان اضلاع دیگر بیرونی مثلث دخیل در مذاکرات طالبـان و دولت افغانستان را نباید تصادفی و در حد نـاظر تلقی کرد. به ویژه آنکه هر دو کشور روابط حسنه‌ای با میزبان مذاکرات و صاحب نفوذ بر یک سوی میز مذاکره دارند. به همین خاطر برخی از صاحب نظران سیاسی در افغانستان می‌گویند: نظارت چیـن و آمریکـا، نشان می‌دهد که قدرت‌هـای بزرگ جهـان برای گفتگوهـای صلح و شاید برقراری آن، در افغانستان به توافق رسیده‌اند.

«جاش ارنست» سخنگوی کاخ سفید دربارهٔ ایـن مذاکرات اعلام کرد: «واشتنگن از گفتگوهـا میان حکومت افغانستان و طالبـان اسـتقبال می‌کند. ایـن یک گام مهم در پیشبرد چشم اندازهـا برای یک صلح معتبر اسـت. آمریکـا حکومت افغانستان را برای در اولویت قراردادن تلاش‌هـای صلح و آشتی با طالبـان، می‌ستاید و کابـل و واشنگتن همچنـان از تلاش‌هـای مهم پاکستـان از میزبانی ایـن گفتگوهـا ستایش می‌کنند.»

آن سوتر چیـن هم از نشست اسلام‌آباد پشتیبانی کرد. «هوا چونینگ» سخنگوی وزارت امور خارجه ایـن کشور می‌گوید: «ما همیشه از روند صلح به رهبری مردم افغانستان و نیز گفتگوهـا میان حکومت افغانستان و طالبـان پشتیبانی کرده‌ایم، چیـن در تماس نزدیک با همه طرف‌هـا اسـت، چیـن نشست اسلام‌آباد را مثبت ارزیابی می‌کند و ما باورداریم که ایـن نشست برای روند صلح و آشتی افغانستان سودمند خواهد بـود.»

طرفین در دور نخست گفتگوهـا ۴ ساعت مذاکره کردند. طالبـان در نخستین گام سه موضوع را مطرح کرد: نخست، آزادی زندانیان خود. دوم، آن گونه که یک عضو تیم مذاکره کننده گفته اسـت خارج شدن از فهرست سیاه و سوم، خروج نیروهـای بین‌المللی از افغانستان.

هیئت‌هـای نمایـندگی طالبـان و دولت وحدت ملی در نخستین گام، فقط بر سر ایـن موضوع توافق کردند که مذاکرات ادامه یابد و طرفین در دور دوم، فهرستی از همه مسایل پیشنهـادی خود را به گونه‌ای که دیگر موضوعی باقی نمانده باشد، در ارایه کنند.

تن دادن دولت افغانستان به مطالبات طالبـان، شاید نیازمند تغییر قانون اساسی اسـت. زیرا به نظر می‌رسد آنـان که روزگاری خروج زنـان از خانه را ممنوع کرده بـودند، به آسانی نتوانند در مقابل بسیاری از اصول قانون اساسی از جمله عضویت زنـان در عالی‌ترین نهـاد قضایی کشور یعنی دادگاه عالی (اسـتره محکمه) سکوت اختیار کنند.

«محمد اشرف غنی» دربارهٔ نگرانی‌هـای مردم از احتمال تغییر قانون اساسی به ویژه اصول مربوط به حقوق زنـان تأکید کرده اسـت که فصل‌هـای اول و دوم قانون اساسی که به احکام دین مبین اسلام و حقوق مردم اختصاص دارد، هیچ‌گاه در کشور تغییر نخواهد کرد.

چنین به نظر می‌رسد که دو طرف در ابتدای راه به بن‌بست رسیده‌اند، اما فراموش نکنیم همان‌هـا که پس از کسب قدرت مطلقه، تلویزیون‌هـا را در معابر عمومی به عنوان نماد تمدن غرب شکستند، رفته رفته با واقعیت‌هـای جامعه کنـار آمدند و اعلام کردند که ما با اسـتفاده صحیح از شبکه‌هـای تلویزیونی مخالفتی نداریم.

اگر چه اختلاف‌هـای طالبـان و مسئولان فعلی دولت ریشه دار و عمیق اسـت، چنـانچه اضلاع بیرونی تأثیرگذار در ایـن مذاکرات در نیمه راه، مسیر دیگری را انتخاب نکنند، مقتضیات زمان، می‌تواند آنهـا را به بازی برد - برد سوق دهد. زیرا دشمن تازه در افغانستان، منطقه و جهـان، برای هر دو طرف، تهدیدی جدی و مشترک اسـت. ایـن مهمترین اقتضای شرایط برای عقب‌نشینی طرفین و دادن امتیازهـای لازم به همدیگر اسـت. شاید طالبـان و دولت افغانستان دورترهـا را دیده‌اند.

مدیرپایگاه

طبقه بندی: دولت افغانستان،  سیاست و اجتماع،  گروهک طالبان، 
نشر توســط: گروه مطالعاتی نگاه فردا اشتراک گذاری در فیس بوک اشتراک گذاری در بالاترین اشتراک گذاری در دنباله اشتراک گذاری در کلوب اشتراک گذاری در گوگل ریدر اشتراک گذاری در خوشمزه اشتراک گذاری در فرندفید اشتراک گذاری در توییتر ایمیل کردن این مطلب
آخرین مطالب
همایش مالستان
مجله نگاه فردا
ویژه نامه غزنی
ویژه نامه غزنی شناسی
رویدادهای مالستان
آب و هوای مالستان