سپاس از بازدید شما
تاریخ : جمعه 1392/02/20
گروه مطالعاتی نگاه فردا، پیرو سیاست خویش مبنی بر اولویت به مسائل افغانستان و منطقه مالستان، در شماره های پنجم و ششم «مجله نگاه فردا» برخی پرسش ها را به صورت مکتوب با جناب آقای اخلاقی نمایندۀ محترم مردم غزنی در پارلمان افغانستان در میان نهاده است. بخش سیاست و اجتماع نگاه فردا با این مشی آمادگی دارد در آینده، با دیگر نمایندگان ولایت غزنی و نیز برخی شخصیت های سیاسی اجتماعی منطقه، پیرامون مسائل جاری و چشم انداز آینده، به گفت وگو بنشیند. هدف نخست، از  بسط و تداوم این برنامه، اطلاع رسانی و آگاهی از دیدگاه ها و داوری هایی است که از منظرهای مختلف دربارۀ مسائل کشور و مشکلات منطقۀ مالستان و ولایت غزنی، وجود دارد. بنابراین، هر گزینه و روزنه ای که کاربری فرهنگی آن در شفاف سازی ها و تصمیم گیری ها، محتمل باشد، از سوی ما به شدت استقبال می شود.
نگاه فردا: پارلمان کنونی از روز تشکیل تاکنون ناهمواری های بسیار سختی را پشت سر گذاشته است ولی در جایگاه که فعلا استقرار پیدا کرده چه اندازه بر امور مسلط است؟ آیا واقعا پارلمان برای ایفای نقش های تعریف شده اش، با چالش یا چالش های مواجه نیست؟
اخلاقی: وظایف و صلاحیت های پارلمان عمدتا به سه بخش قابل تقسیم بندی است: الف) قانونگذاری، شامل؛ تدوین، تعدیل و تصویب قانون؛ ب) نمایندگی از مردم و رسیدگی به مشکلات مردم و موکلین؛ ج) نظارت بر عملکرد نهادها و ارگان های دولتی. هرچند که در بخش اول برخی از چالش ها مبنی بر تاثیرگذاری برخی از گرایش ها نسبت به نوعی نگاه به طرح و محتوای قانون وجود داشته اما در این بخش تلقی بنده این است که مجلس نمایندگان تاحدی موفق بوده است. در بخش دوم که نمایندگی از مردم و رسیدگی به مشکلات و نیازمندی های موکلین باشد، کلیت پارلمان بصورت یکدست قابل بررسی نیست، در این مورد کارکرد وکلا قطعا متفاوت است و متاثر است از متغیرهای مانند؛ وجود ظرفیت و امکانات دولتی، توانمندی های شخصی وکلا، ارتباطات و زدو بندها، نسبیت های سمتی، منطقه ای و قومی و سایر موارد. به صورت کلی در این بخش کاستی ها و چالش های فراروی وکلا یا حد اقل برخی از وکلا وجود داشته است که از نظر ما در صد بالای آن توجیه قانونی و منطقی ندارد. اگر کمبودی های در این زمینه وجود داشته نه از جانب وکلاء بلکه بیشتر ریشه در ساختارهای نظام و نحوه برخورد مسئولین و صاحبان اجرائی می باشد.
در بخش سوم که جنبه ای کارهای نظارتی پارلمان باشد، ضعف ها و چالش های فراوان وجود دارد زیرا از یک طرف حکومت نوعی نگاهی که به پارلمان دارد (بخصوص در اوایل اغاز به کار پارلمان داشت) نگاهی به عنوان یک نهاد همکار نبوده بلکه یک نهاد درد سرساز تلقی شده است، لذا کمتر همکاری داشته است و از طرف دیگر ساختار نامطلوب و انواع فساد که چون موریانه بدنه نظام را از درون پوسیده و در حال پوسیدن است زمینه¬های قانون شکنی و ضعف کارائی دولت را فراهم کرده است. بدینسان حکومت وارگانهای اجرائی همواره در حال گریز از وضعیتی است که در معرض نظارت قرار گیرند، لذا همکاری نمی کنند و از جانب دیگر پارلمان ضمانت اجرای برای تذکرات و تصمیم گیریهای شان هم ندارند. مانند عزل لوی سارنوالی، و اعلام عدم مشروعیت بعضی اعضای استرمحکمه، در حالیکه آب از آب تکان نخورد. قابل ذکر اینکه در بعضی موارد تصمیم گیری راجع به برخی افراد و مقامات دولتی، تعداد اعضای پارلمان متاسفانه تحت تاثیر گرایش¬های قومی، سمتی و لسانی نیز قرار می گیرند و این موضوع پارلمان را زمین گیر می کند.
نگاه فردا:
بدون تردید کل حاکمیت در تمام بخش¬ها، یعنی دولت، پارلمان و محکمه در مدیریت داخلی به موفقیتی که انتظار می¬رفت در این چند سال دست نیافته است. به اذغان برخی این عدم پیشرفت معلول نوعی مناسباتی است که افغانستان با جامعه جهانی دارد. شما هم با این تحلیل موافق هستید؟

اخلاقی: طبیعی است میزان نفوذ برخی از کشورها در افغانستان و نحوه مناسبات حکومت و بعضی افراد با کشورها بر وضعیت کاری حکومت بدون تاثیر نبوده است. شاید در درون ساختار نظام کسانی هستند که به نحوی حامی و مدافع منافع بعض از کشورها هستند و قطعا در بخشهای مدیریتی و پالیسی-سازی اثرات خود را دارند.
نگاه فردا: در یک طبقه بندی سیاسی پارلمان موجود را چه گروها و جریان¬های تشکیل می¬دهند؟ بسیاری از کانون¬های خبری و تحلیلی ترکیبی پارلمان افغانستان را براساس در صد نماینده¬های قومی تقسیم می کنند. مثلا به ترتیب پشتون¬ها، تاجیک¬ها، هزاره¬ها و غیره. برداشت شما چیست آیا این ترکیب به تناسب درصد قومیت¬ها، عملکرد پارلمان را سمت به تبعیض¬های قومی سوق نخواهد داد؟
اخلاقی: البته اعضای پارلمان با معیارهای متفاوت قابل دسته بندی و طبقه بندی است که یکی از این معیارها، قومیت است. قطعا در مورد بعضی از تصمیم گیری¬ها چنان¬که قبلاهم اشاره شد، و حتی مواردی¬که در آن مصالح و منافع ملی خوابیده است وابستگی¬های فوق بر رویکرد افراد و تصمیم گیری¬ها تاثیر گذار است. به عنوان نمونه، نشانههای این گرایشات و تمایلات در برخورد مجلس نمایندگان با بعضی از اشخاص حقیقی یا حقوقی دیده می شود. گاهی حمایتها یا ضدیتهای که توجیه دیگری غیر از همان گرایشات و وابستگی¬ها دارد در داخل مجلس کاملا قابل مشاهده و حس است.
نگاه فردا: تحلیل شما از موقعیت نماینده¬های هزارهها و جهت گیری-های آنان در پارلمان چیست تا حال، چه میزان همکاری و هم¬سویی باهم داشته اند؟
اخلاقی: البته جای شکی نیست که وکلای مردم هزاره از نظر توانمندی-های علمی و حقوقی اکثرا افراد توانمند و اگاه به مسایل علمی، اجتماعی، حقوقی و سیاسی می باشد. این نمایندگان نیز در گروپ¬ها و مجموعه¬های متفاوت قابل دسته بندی است اما در موارد کلانی¬که ارتباط می گیرد با مسایل قومی در سطح کلان همسوی و همکاری وجود دارد. به عنوان نمونه، دفاع از نتایج اعلام شده انتخابات توسط کمسیون مستقل انتخابات، که تغییر آن، آن-طور که ابتدا دولت می خواست به ضرر مردم هزاره بود یا موضوع کوچی¬ها یا موضوع بودجه سرک حلقوی که معروف است به سرک گردن دیوال. در این طور موارد که ارتباط می گیرد به سرنوشت و منفعت کل مردم همکاری و هماهنگی وجود دارد اما در بسیاری موارد دیگر اختلاف نظرها و دیدگاه شاید وجود داشته باشد. مثلا در ارتباط با رای اعتماد نسبت به بعض از کاندیداهای که مربوط مردم ما می باشد گاهی نظرات متفاوت و موضع گیری¬های متفاوت وجود داشته یا موارد دیگر.
نگاه فردا: چنان که می دانید نمایندگان در پارلمان گذشته به نحوی معنا داری به وزرای مردم ما رای اعتماد ندادند به نظر شما چه اندازه شرایط فرق کرده آیا در این پارلمان موجود زمینه اعمال برخی تبعیض¬ها کاهش پیدا کرده است؟
اخلاقی: متاسفانه یکی از بیماری¬های که دامن گیر جامعه و مردم افغانستان است، تعصبات و تنگ نظری¬های قومی، منطقه، لسانی و مذهبی می باشد و این موضوع در بسیاری از ساختارهای اجتماعی وجود دارد. در بسیاری از موارد افراد شایسته و لایق قربانی این نوع دیدگاه¬ها و عملکردها می شود و بی عدالتی¬ها و بی انصافی را در پی دارد. در پارلمان فعلی نیز این وضعیت قابل انکار نیست.
نگاه فردا: مالستان این بار شانس این را داشته است که سه نماینده داشته باشد. بفرمایید داشتن و نداشتن نماینده برای زندگی این مردم چه تفاوتی ملموسی داشته یا می تواند داشته باشد؟
اخلاقی: به نظرم این مورد را مردم و شما بهتر می توانید تحلیل کنید. خوب است یک ارتباط سنجی شود بین وضعیت زندگی ظاهری مردم یک ولسوالی یا حوزه انتخابی و جایگاه حقوقی پارلمان و صلاحیتها و وظایف اعضای پارلمان.
اما توضیح بیشتر به سوال شما؛
اول این¬که یک ولسوالی که شاید در گذشته کمتر برای دیگران معرفی شده بود، فعلا سه نفر وکیل دارد، نفس این موفقیت یک افتخار برای مردم و تثبیت موقعیت تاریخی برای مردم آن سامان به حساب نمی آید؟ ایا مردمی¬که تلقی اش این بود و براین باور بودند که رای ما وکیل ساز نیست و ما کجا و داشتن وکیل کجا لذا همواره باید بدنبال افرادی بیرون از منطقه می دویدند (تجربه هم نشان داد و امروز هم در بعضی موارد می بینیم که به دنبال کسانی که به آنان رای دادند سرگردان اند، مگر آنانی¬که سر هرسفره حضور دارند و بهائی حظور مردم را آنان می گیرند) امروز سه وکیل در پارلمان دارد با آن که در گذشته هم پیش خود هم پیش دیگران خجالت بودند تفاوت نخواهد داشت؟ گذشته از آن فکر نکنم که وکلای مالستان در مقایسه با دیگر وکلا کاری نکرده باشد و تلاش در زمینه حل مشکلات مردم نداشته باشد. اگر وکلای مالستان متهم به کم کاری شود و دیگران تقدیر شود به خاطر کارهای شاخص و برجسته، این امر چیزی جز خود خوری نخواهد بود.
نگاه فردا: جناب اخلاقی یکی از شعارهای محوری شما این بود که با «تمام توانم از حقوق شما دفاع می کنم» منظور شما از حقوق مردم چیست به نظر شما چه ساحت¬های از حقوق مردم نیازمند دفاع بیشتر است و چه بخش های تا حال، بیشتر مورد تهاجم و اجحاف بوده است؟
اخلاقی: تلقی من این است که افغانستان دارای یکی از بهترین قانون اساسی در سطح کشورهای منطقه است. چیزی که من آن را مطرح کرده ام در چوکات قانون اساسی بوده است نه خارج از آن. از جمله مورادی که در قانون اساسی (ماده ششم و بیست ودوم) به آن اشاره شده است تطبیق عدالت اجتماعی، و ممنوعیت اعمال هرگونه تبعیض علیه شهروندان است. متاسفانه در افغانستان، بی عدالتی در سطوح مختلف یکی از چیزهای است که همواره ذهن مرا ازار داده است. یکی از موضوعاتی که من در فرصتهای متفاوت آن را مطرح کرده و در وزارتخانه و مقامات ذی¬صلاح تعقیب کرده¬ایم رعایت این مواد قانون اساسی یعنی در نظر گرفتن عدالت اجتماعی و برابری همه مردم در برابر قانون و حقوق، بوده است. اینکه....
به چند نمونه می خواهم اشاره نمایم.
شما می دانید که بعد از اعلام نتایج انتخابات دوسال قبل، جنجال¬های زیادی به وجود آمد که ولایت غزنی در صدر توجه اعتراضات و جنجال¬ها بود. وکلای غزنی از جمله شخص بنده یکی از جدی ترین وکلای بودیم که از حقوق حقه مردمی که با قبولی تهدیدها، پای صندوق¬های رأی رفتند، در فرصتهای متفاوت از جمله در رسانهها از آن حمایت و دفاع کردیم و قطعا در پذیرفته شدن نتایج انتخابات غزنی موضع گیری وکلای مردم ما و از جمله وکلای مردم غزنی تاثیر گذار بوده است. یازده نفر وکیل غزنی اعلام رسمی و جدی نمودند در صورتی¬که یک نفر از لیست یازده نفری کم شود، و قربانی تبعیض و بی عدالتی گردد، ما هیچ کدام در پارلمان حضور نخواهیم یافت. مورد دیگر توزیع بودجه های سال¬های نود و نودو یک بوده است که در محافل شورا و رسانه همواره از در نظر گرفته نشدن عدالت اجتماعی و انکشاف متوازن شکایت کردیم و مطرح کریدم اما این¬که چقدر نتیجه داشته تحلیل دیگر می خواهد و لکن ما تلاش¬های خود را در این زمینه داشته ایم و بدون تاثیر هم نبوده است.
مورد دیگر برخی از اعتراضات که از جانب تعداد نمایندگان در داخل پارلمان، نسبت به نتایج اعلام شده امتحان کانکور سال 1391 مطرح گردید که در آن فرزندان زحمت کش مردم ما درخشیده بودند و قطعا تغییر در نتایج امتحانات کانکور ما و مردم ما را بدون کدام توجیه منطقی و قانونی متضرر می کرد، ما با استدلالات حقوقی و عقلانی از آن دفاع نمودیم و نتیجه بخش هم بود.
مورد چهارم سمینار سه روزه فراخوان ملی برای اصلاح نظام تعلیمی و آموزشی بود که طرحهای در آن وجود داشت و من یکی از وکلای بودم که در مدت سه روز کاملا در آن حضور داشتم و همواره با طرح که پیامد آن بی عدالتی و محرومیت یک تعداد فرزندان این وطن از استفاده از امکانات و ظرفیتهای همگانی بود مخالفت خود را ابراز می داشتم و طرحهای خود را داشتم.
گذشته از همه آنها، بنده چه در داخل جلسات عمومی مجلس نمایندگان، چه در رسانه های همگانی که به صورت میانگین در هر دو و نیم روز در یک میز گرد اشتراک می کنم (بدون کلیپ¬ها و مصاحبه¬ها) و چه در کمسیون امور دینی، فرهنگی، معارف و تحصیلات عالی که عضو آن هستم سعی و تلاشم بر رعایت مواد قانون اساسی و دفاع از حقوق مردم می باشد. شاید نتایج و آثار حضور و اظهارات دیدگاهها و نظرات ما برای یک تعداد کسانی خیلی محسوس و معلوم نباشد اما از نظر محتوا و اثر گذاری در موارد مبنای و تصمیم گیری¬ها، اثرات خود را داشته است.
نگاه فردا: به طور صریح، شما برای مردم جه کارهای انجام داده اید آیا وقت کرده اید، پس از دوران انتخابات، به لیست وعده¬های دوران انتخاب نگاه دوباره کرده باشید؟
اخلاقی: اگر مشکلات و نیازمندی¬های مردم دسته بندی شود به سه بخش قابل دسته بندی است: مشکلات و ضرورتهای جایگاه قانونی شان در ساختارها؛
همچنان¬که قبلا هم اشاره شد، اساسی ترین ضرورت و مشکل ما و مردم ما، مشکلات ساختاری و حضور و جایگاه مردم در ساختارهای دولتی و اجرائی است. در این قسمت ما همیشه برای تثبیت جایگاه سیاسی و اجتماعی آنان تلاش کرده ایم. در قسمت مقرری¬های کسانی¬که شرایط جذب و استخدام شدن در ارگان¬های دولتی را داشته است تلاش¬ها و حمایت¬های خود را داشته ایم. در بخش مشارکت مردم در ساختارهای دولتی طرحها و پی گیری¬های داشته ایم..
مشکلات و نیازمندیهای عمومی؛
یک بخش از مشکلات، ضرورتها و نیازمندی¬های عمومی است مانند ضرورتهای در عرصههای تعلیم و تربیه، صحت و ترانسپورت، و انکشاف زیربناها و بازسازی¬ها. در این قسمت هم به قدر توان و صلاحیت تلاش¬های زیاد نموده ایم. در قسمت تأسیس، اعمار و تشکیلات برای مکاتب، در قسمت گرفتن امر کلینیک¬ها و ارتقای بعض از کلینیک¬ها، در قسمت برخورداری مردم از تکنالوژی مخابراتی، در قسمت ترانسپورتی و موارد دیگر.
مشکلات شخصی و فردی؛
در قسمت مشکلات شخصی شاید هیچ روزی نشده باشد بنده مراجعه کننده در دفتر و خانه ام نداشته باشم. هر کس مشکل خاص خود را دارد از قبیل؛ تقرری¬ها، مشکلات حقوقی، معرفیها، تائیدها، که در بسیار موارد شخصا خودم با آنان به ارگان¬های مربوطه مراجعه کرده ام.
شما نگاه کنید کسی که بیش از دوازده هزار رأی داشته باشد و نه تنها وکیل این دوازده هزار نفر بلکه از منظر حقوقی وکیل کلیه شهروندان همان و لایت و همینطور مردم دیگر ولایات باشد، اگر فیصدی کم از آنها یک بار در سال مراجعه نماید چقدر زمان نیاز دارد.
 نگاه فردا: طرح ولایت جدید که قرار بود در ولایت غزنی تاسیس شود به کجا رسیده است؟ اصولا نماینده¬های غزنی این طرح را دنبال می کند؟ شینده می شود برخی نمایندهای خود غزنی هم با تصویب این طرح مخالف است استدلال آنها چیست؟
اخلاقی: متاسفانه در این دوره اصلا موضوع ولایت شدن جاغوری مطرح نشده، اما این¬که چرا؟ نمی¬دانم. من حتی گاهی با برخی از وکلای محترم که زادگاه شان جاغوری است این موضوع را مطرح کرده ام ولی این¬که چرا سکوت وجود دارد من نمی¬دانم. فکر نکنم کدام کسی از وکلا با این طرح مخالف باشد.
نگاه فردا: ارزیابی شما از وضعیت امنیت در ولایت غزنی را چیست؟
اخلاقی: غزنی یکی از ولایات نا امن کشور است. فعلا مرکز و ولسوالی-های غزنی از نظر امنیتی در چهار رده قابل دسته بندی است. بعضی از ولسوالی¬ها مانند، مالستان، جاغوری و ناهور کاملا امن است. مناطق دیگر مانند مرکز شهر، قرباغ، جغتو، خواجه عمری صد فیصد امن یا احساس امنیت وجود ندارد درتعداد دیگری از ولسوالی¬های چون اندر، خوگانی، مقر، ده یک اجرستان، گیرو، واغظ، امنیت درحدود ۳۰٪ الی ۴۰٪ وجود دارد و در اندر اصلا امنیت وجود ندارد.
نگاه فردا: در پایان مجددا از شما تشکر می کنیم که وقت شریف خود را در اختیار نشریه نگاه فردا، قرار دادید و به سؤالات مطرح شده پاسخ دادید.

گروه مطالعاتی نگاه فردا


طبقه بندی: اندیشمندان مالستان،  سیاست و اجتماع، 
نشر توســط: گروه مطالعاتی نگاه فردا اشتراک گذاری در فیس بوک اشتراک گذاری در بالاترین اشتراک گذاری در دنباله اشتراک گذاری در کلوب اشتراک گذاری در گوگل ریدر اشتراک گذاری در خوشمزه اشتراک گذاری در فرندفید اشتراک گذاری در توییتر ایمیل کردن این مطلب
آخرین مطالب
همایش مالستان
مجله نگاه فردا
ویژه نامه غزنی
ویژه نامه غزنی شناسی
رویدادهای مالستان
آب و هوای مالستان