تبلیغات
گروه مطالعاتی نگاه فردا - تکریم و قدرشناسی آیت الله جوادی آملی(دام عزه) از اندیشمندان نامدار افغانستان


بزرگداشت صدمین سال ارتحال آخوند خراسانی(هروی)


اشاره: به ­یاد یک صدمین سالگرد ارتحال آخوند هروی خراسانی، کنگرة بزرگداشتی بر گزار گردید. در این یادمان که به همت دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و چند نهاد دیگر علمی در قم؛ روزهای آذر 1390برگزار شد شخصیت­های از حوزة علمیة قم و برخی کشورهای منطقه مانند افغانستان، عراق و لبنان حضور داشتند. سخنران اختتامیه این گردهمایی حضرت آیت­الله جوادی آملی؛ فقیه فیلسوف و مفسر بزرگ قرآن کریم بود. وی در این سخنرانی ضمن تحلیل ابعاد شخصیت و تفکر مرحوم آخوند خراسانی به نکته­ های هم دربارة خدمات دیگر اندیشمندان افغانستانی به حوزه­ ها و جهان اسلام، اشاره کرد. وی با دریغ از اوضاع که در چند دهه­ اخیر در این کشور اتفاق افتاده است، گلایه­ های را از برخی مراکز مسئول نسبت به افغانستان مطرح کرد. نکته­ ای مهم دیگر که این استاد عالیقدر حوزة علمیه قم در سخنانش، بدان پرداخت انذار به نسل فعلی طلاب و فضلای افغانستانی بود تا مبادا با غفلت از شناخت جایگاه تاریخی و عدم درک مسئولیت­ ها، حلقه­ های اتصال حوزات علمی با مهد بزرگان چون سید جمال الدین­ افغانی­ ها و آخوند خراسانی­ ها، دچار گسست گردد. پایگاه اینترنتی نگاه فراد به منظور گرامی­داشت یاد و خاطرة این مناسبت بزرگ، به نقل از پایگاه اطلاع رسانی اسراء، اقدام به درج قسمتی ازسخنان حضرت آیت­الله جوادی می­نماید. باشد که مخاطبان و مسئولان، هشداراهای این استاد فرزانه را جدی بگیرند و نیز در این فرصت فراهم شده یک­بار دیگر چشم­انداز اندیشه­ای­ را تأمل نمایند که سال­ها است در هویت کفایه الاصول، کرسی­های سطوح عالی و دروس خارج حوزه­های علمی نجف و قم را، در تسخیر قدرتمند اما اعجاب انگیز خویش، فرو برده است. پیش از این، در سطور کوتاهی زندگی­ نامة مرحوم آخوند را مرور می­ نماییم:
زندگی نامه آخوند خراسانی(ره)
آخوند مولى محمد كاظم خراسانى: به سال 1255هـ در خراسان [شهر هرات] به دنیا آمد. پدرش شیخ حسین از فضلاى هرات خراسان بود و آخوند بخش عمدة تحصیلات خود را پیش پدرش به انجام رساند و در سال 1277 به سبزوار، مركز علمى آن روز، عزیمت نمود و بعد از بازگشت و توقف كوتاه در خراسان براى تحصیل حكمت و فلسفه‌ به تهران عزیمت كرد و در آغاز، در درس ملا حسین خوئى شركت كرد و سپس به نجف اشرف رفت تا از محضر زعیم بزرگ حوزه، شیخ اعظم انصارى بهره‌مند گردد و حدود چهار سال از این محضر پر فیض استفاده كرد و از برجستگان تلامذه شیخ شناخته شد. بعد از فوت شیخ از درس فقه سید على شوشترى و شیخ راضى (1290ه‍) و میرزاى شیرازى استفاده كرد. آخوند بعد از وفات میرزاى شیرازى و محقق رشتى از مدرسان بى‌بدیل حوزة علمیه به شمار آمد به طورى كه متجاوز از هزار نفر از فضلا در پاى درس او حاضر مى‌شدند.
یكى از مسائل مهمى كه در زمان آخوند در ایران روى داد مسأله انقلاب مشروطیت بود و پاى آخوند در این جریان سیاسى به میدان كشیده شد و مشكلات فراوانى براى ایشان به بار آورد.
آثار آخوند عبارت است از: كفایة الاصول (براى این كتاب علمى شروح مختلفى نوشته شده است)، تعلیقه بر مكاسب، تعلیقه بر رسائل، رسالة فى الفقه (اللمعات النیرة)، حاشیة بر اسفار صدر المتألهین شیرازى، حاشیة بر شرح منظومة سبزوارى، رسالات فى المشتق و الوقف و الرضاع و الدماء الثلاثة و الاجارة و الطلاق و معنى العدالة و الرهن، (این هشت رسالة در یك جلد چاپ شده است)، روح الحیاة (رساله عملیه).
آخوند در سال 1329 از دنیا رفت. (مقدمه مكاسب شیخ به اهتمام كلانتر، 1/ 153- 158، مقدمه كفایه مؤسسه آل البیت، 15- 27، ریحانة الادب، 1/ 16، الاعلام، 7/ 11، احسن الودیعه، 1/ 146، الذریعة، 4/ 412) (برگرفته از: ابوالقاسم گرجی، تاریخ فقه و فقها، ص 287-288)


متن سخنرانی حضرت آیت­ الله جوادی آملی در کنگرة آخوند خراسانی

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله ربّ العالمین و صلّی الله علی جمیع الانبیاء و المرسلین سیّما خاتمهم و أفضلهم محمد و أهل بیته الطیبین سیّما بقیّة الله فی العالمین بهم نتولّی و مِن أعدائهم نتبرّیءُ إلی الله.
 مقدم شما علما، اساتید، بزرگان علمی و دینی را گرامی می‌داریم. سعی بلیغ دفتر محترم تبلیغات اسلامی قم، بنیان‌گذاران و برگزاركنندگان این همایش وزین و كوشش خالصانة كسانی كه مقالاتی را ایراد كرده‌اند، مشكور حق باشد. ان‌شاءالله. نتیجة این كار را از گزارش گزارشگر این كنگره استفاده كرده‌ایم. عظمت و جلال علمی آخوند خراسانی (قدّس الله نفسه الزكیّه) ایجاب می‌كرد كه حوزه پر بركت اسلامی قم و نظام مقدس این كشور، حق‌شناسی كند و حق‌گزاری كند.
مرحوم آخوند خراسانی (رضوان الله علیه) حقّ عظیمی بر عهده حوزه‌های علمیه دارد. یك اشاره كوتاهی در این زمینه به عرضتان برسد؛ بعد درباره اصول، كه اصول موجود چگونه است و اصول مطلوب چیست؟. آن دو مطلب را به عرضتان برسانیم.
خدمت علمی آخوند خراسانی، بعد از مرحوم شیخ انصاری این بود؛ بزرگانی كه مطالب اصولی را از حاشیه به متن آورد. از تقریر به تدریس آورد. یك دوره اصول جامع قابل عرضه مطرح كرد. بعضی از مشایخ ما، كه در آمل ما قوانین را خدمت ایشان می‌خواندیم در شرح حالشان نوشته­اند كه من بخش قابل توجّه رسائل را در ایران خواندم، تتمّه رسائل را در نجف گذراندم، بعد به درس آخوند خراسانی رفتم. مستحضرید اگر كسی رسائل بخواند و مستقیماً به درس خارج برود بی‌صعوبت نیست. یك متن درسی بین رسائل و خارج مفقود بود كه آخوند خراسانی عرضه كرد. نه تقریر قابل تدریس است نه حاشیه‌پردازی، یك متن مدوّن

حیف افغان و افغان و افغان كه به این صورت در آمد. این مهد پرورش بزرگان بود. اگر بوعلی است بالأخره از بلخ است. اگر مولوی است بالأخره از بلخ است و این‌چنین نیست كه فقط لعل بدخشان از بدخشان باشد. اگر سیّدجمال است از بلخ است. اگر آخوند خراسانی است از هرات است. این‌ها افغانی‌اند. اكثر شاگردان به‌نام آخوند خراسانی، مرجع فقهی ما شیعه‌ها شدند.

جامع را باید به حوزه تقدیم كرد. مرحوم علامه سمنانی مازندرانی كه در اثر ظلم ستم‌شاهی رضاخان پهلوی، از مازندران به سمنان تبعید شده بود، سال 35 ظاهراً به قم مشرّف شدند، یعنی 56 سال قبل. چون اهل شمال بود، در بازدید ایشان از مراجع، بعضی از دوستان شمالی ایشان را همراهی می‌كردند. بنا شد بنده هم در خدمتشان باشم. آنجا مرحوم علامه سمنانی به یکی از مراجع بزرگوار فرمودند: مرحوم آخوند خراسانی كه خواست جلد دوم كفایه را تدوین كند، تقریرات مرا گرفت و آن را به صورت كتاب درسی در آورد. چون تقریرنویسی مشكل حوزه را حل نمی‌كند باید یك كتاب تدوینی قابل عرضه باشد و این كار را آخوند خراسانی(رضوان الله علیه) در بخش پایانی عمر مباركشان، انجام دادند. این بحث كوتاهی بود درباره خدمت علمی آخوند به حوزه­های علمیه.
اما اصول كجا هست و كجا باید باشد؟ ...........
آخرین مطالب
همایش مالستان
مجله نگاه فردا
ویژه نامه غزنی
ویژه نامه غزنی شناسی
رویدادهای مالستان
آب و هوای مالستان